Risiko Gempa Bumi di Malaysia: Penilaian Dekad Akan Datang dan Kestabilan Geologi Negara

KUALA LUMPUR – Tahap risiko gempa bumi di Malaysia bagi tempoh 10 tahun akan datang dinilai kekal berada pada tahap rendah sehingga sederhana. Kenyataan ini diberikan oleh Menteri Sumber Asli dan Kelestarian Alam, Datuk Seri Arthur Joseph Kurup, dalam satu jawapan bertulis di Dewan Rakyat baru-baru ini. Penilaian ini dibuat berdasarkan pemantauan berterusan dan data saintifik yang dikumpulkan oleh pihak berkuasa geologi negara.

Menurut beliau, kedudukan geografi Malaysia yang terletak di atas Pentas Sunda (Sunda Shelf) serta berada di luar kawasan Lingkaran Api Pasifik (Pacific Ring of Fire) memberikan negara ini latar belakang geologi yang relatifnya lebih stabil berbanding negara jiran yang lain. Walau bagaimanapun, kementerian menegaskan bahawa kestabilan ini bukanlah sesuatu yang mutlak memandangkan Malaysia masih menerima kesan daripada tekanan tektonik akibat interaksi plat-plat utama di rantau Asia Tenggara.

Penilaian Risiko Berdasarkan Data Jabatan Mineral dan Geosains (JMG)

Penetapan tahap risiko ini bukanlah satu ramalan semata-mata, sebaliknya ia disandarkan kepada data pemantauan rapi. Jabatan Mineral dan Geosains (JMG) telah menjalankan analisis mendalam yang mengambil kira rekod sejarah gempa bumi, corak aktiviti seismik semasa, serta tetapan tektonik negara secara keseluruhan.

Faktor-faktor Utama Penilaian Risiko

Dalam menjelaskan bagaimana tahap risiko rendah ke sederhana ini diperoleh, beberapa faktor utama telah diambil kira:

• Rekod Sejarah: Kekerapan dan magnitud gempa bumi yang pernah berlaku di Malaysia dalam tempoh 50 hingga 100 tahun yang lalu.
• Corak Aktiviti Seismik: Analisis terhadap kekerapan gegaran kecil yang dikesan oleh stesen-stesen pemantauan di seluruh negara.
• Tekanan Plat Tektonik: Kedudukan Malaysia yang dikelilingi oleh pergerakan aktif Plat Indo-Australia, Plat Eurasia, dan Plat Laut Filipina.

Datuk Seri Arthur Joseph Kurup memberikan penjelasan ini bagi menjawab pertanyaan daripada Datuk Iskandar Dzulkarnain Abdul Khalid (IND-Kuala Kangsar) yang ingin mengetahui kesan jangka panjang terhadap permukaan bumi dan struktur landskap negara susulan insiden gempa bumi yang berlaku baru-baru ini.

Analisis Mengikut Wilayah: Sabah Kekal Paling Aktif

Walaupun secara keseluruhannya risiko negara berada pada tahap rendah ke sederhana, taburan risiko ini tidaklah seragam di seluruh Malaysia. Negeri Sabah terus dikenal pasti sebagai wilayah yang mempunyai aktiviti seismik paling aktif di negara ini. Sejarah menunjukkan bahawa kemungkinan berlakunya gempa bumi pada skala sederhana hingga kuat masih wujud di kawasan tersebut.

Status Risiko di Semenanjung Malaysia

Bagi wilayah Semenanjung Malaysia, menteri menyatakan bahawa walaupun risiko gempa bumi tidak boleh diketepikan sepenuhnya, data empirikal menunjukkan gambaran yang lebih terkawal. Berdasarkan analisis data dan rekod lampau, sebarang kejadian seismik di Semenanjung dijangka tidak akan melebihi magnitud 6.0. Hal ini memberikan sedikit kelegaan dalam aspek perancangan infrastruktur, namun kesiapsiagaan tetap menjadi keutamaan.

Beliau juga menambah bahawa sehingga ke hari ini, masih belum ada teknologi di dunia yang mampu meramal dengan tepat tarikh, masa, dan lokasi berlakunya gempa bumi. "Pemantauan berterusan menunjukkan bahawa gegaran berskala kecil dijangka akan terus berlaku secara sporadik sebagai sebahagian daripada proses semula jadi pelepasan tenaga tektonik," jelas beliau.

Kesan Jangka Panjang Terhadap Struktur Muka Bumi

Selain daripada gegaran fizikal, kesan jangka panjang terhadap geomorfologi negara turut menjadi perhatian. Gempa bumi yang berlaku secara berulang, walaupun dalam skala kecil, mempunyai impak kumulatif terhadap struktur geologi dan bentuk muka bumi Malaysia. Hal ini merangkumi perubahan pada lapisan kerak bumi yang mungkin tidak dapat dilihat dengan mata kasar dalam jangka masa pendek.

Impak Terhadap Garis Sesar dan Kestabilan Cerun

Terdapat beberapa kesan saintifik yang telah dikenal pasti oleh pakar-pakar di Kementerian Sumber Asli dan Kelestarian Alam:

• Pengaktifan Semula Garis Sesar Purba: Gegaran berulang berpotensi mengaktifkan semula garis sesar yang telah lama tidak aktif, yang kemudiannya boleh menjadi punca gegaran masa hadapan.
• Perubahan Mikrostuktur Batuan: Tekanan tektonik menyebabkan perubahan kecil pada formasi batuan yang boleh menjejaskan integriti struktur tanah dalam jangka panjang.
• Morfologi Sungai dan Cerun: Kejadian gempa boleh mengubah aliran sungai secara kekal dan menjejaskan kestabilan cerun, seperti yang dapat dilihat di kawasan Ranau, Sabah selepas tragedi gempa bumi pada tahun 2015.

Kesan-kesan ini bukan sahaja melibatkan perubahan landskap semula jadi, tetapi juga memberi implikasi besar kepada keselamatan penduduk dan kestabilan bangunan di kawasan berisiko. Oleh itu, maklumat yang diperoleh daripada pemantauan JMG akan digunakan sebagai asas utama dalam penilaian risiko bencana dan perancangan kesiapsiagaan nasional.

Sebagai kesimpulan, kerajaan melalui kementerian berkaitan akan terus memperkasakan sistem pemantauan seismik negara. Langkah-langkah mitigasi seperti penguatkuasaan kod bangunan tahan gempa di kawasan berisiko tinggi dan program kesedaran awam akan terus dipertingkatkan bagi memastikan Malaysia sentiasa bersedia menghadapi sebarang kemungkinan aktiviti tektonik dalam dekad yang mendatang.

Sumber: The Star

---

🧡 REKOMENDASI SHOPEE

KLIK UNTUK BELI